Ana içeriğe geç

Mücbir Sebep

Mücbir Sebep Şartı · Force Majeure · Kaçınılmaz Olay · Üstün Güç

Mücbir sebep, savaş, doğal afet, devlet işlemi, salgın gibi tarafın kontrolü dışındaki olağanüstü olayların ifayı imkânsız veya makul olmayacak ölçüde güç hale getirmesi durumunda bir tarafı yükümlülüklerini yerine getirmekten kurtaran sözleşme şartıdır. Şart, hangi olayların kapsama gireceğini, hangi bildirimin yapılması gerektiğini ve hangi sonuçların doğacağını belirler.

Bir mücbir sebep şartı gerçekte ne yapar

Mücbir sebep şartı olmadan, olağanüstü bir olay nedeniyle ifa edemeyen taraf yine de ihlalden sorumlu tutulabilir. İyi kaleme alınmış bir şart bunu değiştirir: kapsama giren olayları (kasırgalar, salgınlar, yaptırımlar, grevler) sıralar, etkilenen tarafın diğer tarafı derhal bilgilendirmesini gerektirir, olay sürdüğü sürece yükümlülükleri askıya alır ve olay belirlenen bir süreyi aşarsa fesih hakkı tanır. Şart, halihazırda borçlu olunan tutarların ödenmesini ortadan kaldırmaz ve yalnızca daha pahalı hale gelmiş ifayı mazur göstermez — yalnızca gerçekten imkânsız veya ticari olarak makul olmayan hale gelmiş ifayı kapsar.

Neden önemli

Bir kriz patlak verdiğinde ilk okunan hüküm mücbir sebep şartıdır. Bir kasırganın, yaptırımın, mevzuat değişikliğinin veya salgının ifa etmemenizi mazur gösterip göstermeyeceği tamamen bu şartın nasıl kaleme alındığına bağlıdır. Yalnızca “tanrının fiilleri”ni sayan dar bir şart, hükûmetin faaliyeti durdurmasını kapsamayabilir. “Bunlarla sınırlı olmamak üzere” ifadesiyle açık uçlu bir liste içeren geniş bir şart ise genellikle kapalı bir listeden daha fazlasını kapsar. Mevcut sözleşmelerinizdeki mücbir sebep şartlarını bir kriz sırasında değil, öncesinde yeniden okumak, hukuk ekiplerinin bir sonraki aksama geldiğinde riski azaltma yoludur.

Sık yapılan hatalar

  • 1.Kapsama giren olay listesi çok dar — salgınları, siber saldırıları, tedarik zinciri aksamalarını veya mevzuat değişikliğini kaçırır.
  • 2.İhbar koşulu yok — ya da ihbar süresi o kadar kısa ki olay gerçekleştiğinde olağan biçimde kaçırılıyor.
  • 3.Zararı azaltma yükümlülüğü yok — çoğu mahkeme, etkilenen tarafın yine de ifa etmek için makul çaba göstermesini bekler.
  • 4.Fesih hakkı belirsiz — olay 30 gün sürerse ne olur? 90? 180? Şart somut olmalıdır.
  • 5.Ödeme yükümlülükleri ifayla birleştirilmiş — genellikle ifa edilmiş iş için ödeme devam etmelidir.

Sıkça sorulan sorular

COVID-19 salgını bir mücbir sebep olayı mıdır?
Bu, şartın nasıl kaleme alındığına bağlıdır. 2020’den sonra imzalanan sözleşmeler salgın ve epideminin adını giderek daha açık biçimde sayar; daha önce imzalanan sözleşmeler ise “tanrının fiilleri” veya “makul kontrol dışındaki olaylar” gibi kapsayıcı ifadeler uyarınca kapsama girebilir de girmeyebilir de. Mahkemeler her iki yönde de karar vermiştir.
Mücbir sebep ekonomik güçlüğü kapsar mı?
Genellikle hayır. İfanın daha pahalı veya daha az kârlı hale gelmesi nadiren kapsama girer. Olayın genel olarak ifayı imkânsız veya ticari olarak makul olmayacak hale getirmesi gerekir. Bazı kıta Avrupası hukuk sistemlerinde ekonomik sarsıntıyı kapsayan ayrı bir öğreti (aşırı ifa güçlüğü / hardship / imprévision / Wegfall der Geschäftsgrundlage) bulunur.
Mücbir sebep olayı sırasında ödeme yapmaya devam etmem gerekir mi?
Genellikle evet; muaccel hale gelmiş yükümlülükler veya zaten yerine getirilmiş ifa için. Şart, geçmişte doğmuş ödemeleri değil, gelecekteki ifa yükümlülüklerini askıya alır. Kendi sözleşmenizi okuyun — ifa ile ödemenin birleştirilme biçimi sözleşmeden sözleşmeye değişir.

Mücbir sebep şartlarınızı Attorly ile inceleyin

Sözleşmeleri yükleyin ve her mücbir sebep şartına ilişkin bir rapor alın: hangi olaylar kapsama giriyor, ihbar koşulları, zararı azaltma yükümlülükleri ve fesih hakları — 60 saniyeden kısa sürede.

Sözleşmelerimi analiz et