Ana içeriğe geç

Tahkim

Tahkim Yargılaması · Ticari Tahkim · Alternatif Uyuşmazlık Çözümü · ADR

Tahkim, tarafların uyuşmazlıklarını bir veya birden fazla hakeme sunduğu özel bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir; hakemin kararı (“hakem kararı”) bağlayıcıdır ve mahkeme aracılığıyla icra edilebilir. Ticari sözleşmelerde dava yoluna başvurmanın başlıca alternatifidir ve uluslararası hakem kararları, 1958 tarihli New York Sözleşmesi uyarınca 170’ten fazla ülkede icra edilebilir.

Bir tahkim şartı gerçekte ne yapar

Tahkim şartı, uyuşmazlıkları kamuya açık mahkeme sisteminden çıkarıp özel bir yargılama zeminine taşır. Taraflar önceden tahkim yerini (hukuki merkezini), kurumu (ICC, LCIA, AAA, SCC, HKIAC veya kurumsal olmayan ad hoc tahkim), dili, hakem sayısını ve hakemlerin nasıl seçileceğini kararlaştırır. Şart devreye girdiğinde hakem yargılamayı yürütür, delilleri dinler ve bağlayıcı bir hakem kararı verir. Mahkeme kararlarının aksine hakem kararları sınır ötesinde de olağan biçimde icra edilebilir; uluslararası ticari sözleşmelerin dava yerine tahkimi tercih etmesinin tek ve en büyük nedeni budur.

Neden önemli

Tahkim şartı; ileride çıkacak bir uyuşmazlığın nerede görüleceğini, kimin karar vereceğini, hangi dilde ve hangi kurallara göre yürütüleceğini, henüz kimse bir uyuşmazlık beklemezken belirler. Kötü kaleme alınmış bir şart sizi elverişsiz bir tahkim yerine, uygunsuz bir hakem sayısına mahkûm edebilir ya da daha kötüsü, şartın kendisini icra edilemez hale getirebilir. Tahkimi atlayıp mahkeme yoluna güvenen sözleşmeler New York Sözleşmesi’nin sağladığı avantajı kaybeder: bir ABD mahkemesi kararını Almanya’da icra etmek zordur; Alman bir şirkete karşı verilmiş bir ICC hakem kararı ise orada olağan biçimde icra edilir.

Sık yapılan hatalar

  • 1.Patolojik şart — mahkemelerin zorunlu tahkim olarak icra etmeyi reddettiği muğlak ifade (“uyuşmazlıklar tahkime götürülebilir”).
  • 2.Yanlış tahkim yeri — mahkemelerin tahkime karşı olumsuz tutum sergilediği veya hakem kararlarını geç icra ettiği bir yargı alanını seçmek.
  • 3.Kurumsal ve ad hoc tahkim arasında yanlış tercih — ad hoc tahkim (kurumsuz) daha ucuz olabilir ancak deneyimli bir hukuk danışmanı olmadan kırılgandır; kurum kuralları maliyet ekler ama düzen sağlar.
  • 4.Küçük bir uyuşmazlık için üç hakem — heyet maliyeti üçe katlanır ve takvim oluşturmak neredeyse imkânsız hale gelir. Basit ticari uyuşmazlıklarda varsayılan seçenek tek hakemdir.
  • 5.Geçici hukuki koruma için istisna bırakılmaması — acil bir mahkeme kararına ihtiyaç duyabilirseniz (fikri mülkiyet ihlali, gizlilik ihlali) bu hakkı şartta saklı tutun.

Sıkça sorulan sorular

Tahkim, mahkemede dava açmaktan daha mı ucuzdur?
Mutlaka değil. Hakem ücretleri ve kurum masrafları, özellikle üç kişilik bir heyette, çoğu zaman mahkeme masraflarını aşar. Tahkim daha hızlı ve daha gizli olabilir; ancak maliyet avantajı uyuşmazlığın değerine ve yargı alanına bağlıdır. Küçük uyuşmazlıklarda mahkeme çoğu zaman daha ucuzdur; sınır ötesi uyuşmazlıklarda ise tahkim icra edilebilirlik bakımından neredeyse her zaman öne geçer.
Hakem kararına karşı kanun yoluna başvurulabilir mi?
Genel olarak hayır — bu, tahkimin belirleyici özelliklerinden biridir. Mahkemeler hakem kararlarını yalnızca dar gerekçelerle iptal edebilir: usule ilişkin adaletsizlik, hakemin taraflılığı, kararın tahkim anlaşmasının kapsamı dışında kalması veya kamu düzeni. Maddi vakıa ya da hukuka ilişkin esasa dair hatalar genellikle denetlenemez.
New York Sözleşmesi nedir ve neden önemlidir?
1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Sözleşmesi, uluslararası hakem kararlarını 170’ten fazla ülkede icra edilebilir kılan andlaşmadır. Taraf ülkelerin mahkemeleri, yabancı tahkim yerlerinde verilmiş kararları olağan biçimde tenfiz eder; bu, parçalı ikili icra andlaşmalarına bağlı olan mahkeme kararlarına kıyasla büyük bir avantajdır.

Tahkim şartlarınızı Attorly ile inceleyin

Herhangi bir sözleşmeyi yükleyin ve tahkim yeri, kurum, hakem seçimi, dil ve istisnalara ilişkin madde bazında bir dökümü 60 saniyeden kısa sürede alın.

Sözleşmeyi analiz et